Eğitici El Kitabı

6. ADIM: PEKİŞTİRME VE KAPANIŞ

6. ADIM: Oturum sonu pekiştirme ve kapanış

Eğitimciye Not: Bugün öğrenilen sınır ve oyun tekniklerinin, çocuğun "güvenli bağlanma" kapasitesini nasıl artıracağını vurgulayın. Olaylar karşısında fevri tepki veren bir termometre olmak ile kendi iç dengesini koruyan bir termostat olmak arasındaki farkı sabitleyin.

Yöntem: Metafor / Anektod Anlatımı.

Uygulama Adımları:

1. Termostat Metaforu: Eğitimci oturumu şu sözlerle pekiştirir:

"Değerli bakım verenler, bu modül boyunca gördük ki küçük çocuklar kendi başlarına sakinleşemezler, bizim sakinliğimize ihtiyaç duyarlar. Çevreye göre anında ısınıp soğuyan bir termometre olmayı bırakıp, odadaki tüm krize rağmen kendi iç sıcaklığını kendi ayarlayan birer 'termostat' olmak zorundayız. Biz sakin kalırsak, çocuk da kaplumbağa kabuğuna çekilmeyi ve sörf yapmayı öğrenecektir."

Termometre Olmak Ne Demektir? (Reaktif Yaklaşım)

Cihazın Özelliği: Termometre pasiftir. Ortamın sıcaklığı neyse onu ölçer ve ona göre yükselir. Dışarıda yangın varsa, termometre de kırmızı bölgeye fırlar.

Sahadaki Karşılığı: Çocuk kriz anında beyninin Hayatta Kalma veya Duygusal modundadır; yani bağırıyordur, eşya fırlatıyordur veya kapıyı çarpıyordur. Eğer siz bir bakım veren olarak onun bu yüksek enerjili öfkesini gördüğünüzde sabırsızlanıyor, sesinizi yükseltiyor, 'Sen kime şekil yapıyorsun!' diyerek parlıyorsanız, çocuğun beynindeki fırtınaya kendi fırtınanızla karşılık veriyorsunuz demektir. İşte bu termometre olmaktır. Çocuğun kırmızı bölgesine bakarak siz de kırmızı bölgeye çıkarsınız. Sonuç? Odadaki kriz iki katına çıkar, ortam alev alır ve iki taraf da hayatta kalma modunda bir güç savaşına tutuşur.

Termostat Olmak Ne Demektir? (Eş-Regülasyon / Birlikte Düzenleme)

Cihazın Özelliği: Termostat aktiftir ve bir hedefi vardır. Ortam ne kadar ısınırsa ısınsın ya da ne kadar soğursa soğusun, o odayı önceden ayarlanan ideal dereceye (örneğin 22 dereceye) getirmek için çalışır. Çevredeki kaostan etkilenmez, çevreye yön verir.

Sahadaki Karşılığı: Çocuk salonda ne kadar büyük bir kriz çıkarırsa çıkarsın, siz odadaki 'hava durumunu' belirleyen kişi olduğunuzu hatırlarsınız. İçinizden 90 saniye kuralını geçirirsiniz; beden dilinizi açık ve sakin bir konuma (Yeşil Bölgeye) akort edersiniz. Çocuk kırmızı bölgedeyken siz sarsılmaz bir yeşil bölge olarak kalırsınız. Çocuk bağırırken siz sesinizi bilinçli olarak düşürürsünüz. İşte bu termostat olmaktır. Kendi iç sıcaklığınızı, yani sakinliğinizi koruyarak odadaki o fırtınalı havayı yavaş yavaş kendi derecenize, yani sakinliğe doğru çekersiniz.

"Küçük Çocuklar Kendi Başlarına Sakinleşemezler" Gerçeği

Nörolojik Altyapı: Az önceki şemada gördüğümüz gibi çocukların mantık beyni ve özdenetim mekanizmaları henüz bir yetişkin gibi gelişmemiştir. Bir çocuğun kriz anında kendi kendine 'Durayım, nefes alayım, sakinleşeyim' demesini beklemek, henüz yürümeyi bilmeyen bir bebekten koşmasını istemeye benzer.

Bakım Verenin Rolü: Çocuklar sakinleşmeyi kendi başlarına değil, bizim sakinliğimize tutunarak öğrenirler. Buna psikolojide Eş-Regülasyon (Co-regulation) denir. Çocuk sizin sesinizdeki o değişmeyen ritmi duyduğunda, gözlerinizdeki o şefkatli ve kararlı duruşu gördüğünde, onun alt kat beyni (amigdalası) yavaşça sakinleşir: 'Tamam, karşındaki yetişkin yıkılmıyor, güvendesin, alarmı kapatabilirsin' mesajını alır.

Kapanış Cümlesi:

"Değerli arkadaşlar, yarın vardiyanıza başladığınızda salondan veya odalardan bir çığlık, bir kavga sesi yükseldiğinde adımlarınızı hızlandırırken kendinize şu sihirli soruyu sorun: 'Şu an bu odaya bir termometre olarak mı giriyorum, yoksa bir termostat olarak mı?' Eğer odaya bir termostat olarak girer, çocukların fırtınalı dalgalarında kendi sakinliğinizle sörf yapabilirseniz; çocuk da zamanla sizden o sakinliği kopyalayacak, kaplumbağa kabuğuna çekilmeyi öğrenecek ve kendi iç termostatını geliştirecektir. Unutmayın; çocukların fırtınasını dindirecek olan şey, bizim onlara sunduğumuz sarsılmaz limandır." "Bu tekniklerden hangisi, kurumdaki en zorlandığınız çocukla iletişiminizi değiştirebilir?" sorusuyla herkesin kendi uygulamasını paylaşmasını sağlayın.