Eğitimciye Not: Empatinin, sadece bir başkasının acısını hissetmek değil, onun dünyasını onun bakış açısından anlayabilmek olduğunu anlatın.
Yöntem: İnteraktif Sunum.
Kullanılacak Materyal: Yazı tahtası, renkli gözlük çerçeveleri (isteğe bağlı).
1. Empatinin Tanımlanması: Eğitimci empati kavramını şu sözlerle temellendirir:
"Empati sadece kibar olmak demek değildir. Karşımızdakinin ne hissettiğini onun gözünden görebilmek ve kendi benliğimizi kaybetmeden onunla aynı frekansa girebilmektir. Empati yapan kişi durumu dışarıdan net bir şekilde gözlemler, "Şu an çok zorlandığını görebiliyorum" diyerek destekleyici bir alan açar. Empati tıpkı bir kas gibidir; kullandıkça ve pratik yaptıkça güçlenir."
2. "Başkasının Gözlüğünden Bakma" Tartışması: Katılımcılardan, kurumda bakımını üstlendikleri çocukların dünyasına geçiş yapabilmek için kendi kişisel yargılarını ve "yetişkin gözlüklerini" bir kenara bırakıp, çocuğun geçmiş travmalarını ve mevcut durumunu gören bir "empati gözlüğü" taktıklarını hayal etmeleri istenir.
"Değerli arkadaşlar, empati kurmaktan bahsettiğimizde hepimiz 'Evet, ben zaten empati kuruyorum' deriz. Ancak sahada çocuklarla çalışırken farkında olmadan çok büyük bir tuzağa düşeriz: Çocuğa kendi ebeveyn veya yetişkin gözlüğümüzle bakıp, onun çocuk gözlüğünü tamamen ıskalamak. Gelin şimdi bu iki gözlük arasındaki farkı ve bizim kurumsal bakımda düştüğümüz o görünmez tuzakları inceleyelim:
Biz yetişkinler olarak gelişmiş bir mantık beynine, yılların getirdiği hayat tecrübesine ve oturmuş bir dünya görüşüne sahibiz. Bir olay olduğunda, olayı kendi mantık süzgecimizden geçiririz.
Sahadaki Karşılığı: 9 yaşındaki bir çocuk, arkadaşı onun boyama kalemini izinsiz aldı diye salonda kıyameti koparıp ağladığında, eğer gözümüzde 'Yetişkin Gözlüğü' varsa şöyle düşünüresiniz: 'Altı üstü bir boyama kalemi, yenisini veririz olur biter. Bunun için bu kadar ağlanır mı? Ne kadar uyumsuz bir çocuk.' İşte bu, yetişkin gözlüğüdür. Olayı kalemin sadece 'maddi değeri' ve 'mantığı' üzerinden okur.
Kendi yargılarımızı, 'Bunda büyütecek ne var?' diyen yetişkin sesimizi bir anlığına tamamen sessize alırız. Çocuğun gelişimsel dönemini, dezavantajlı geçmişini ve kurumda var olma mücadelesini önümüze koyarız.
Sahadaki Karşılığı: Aynı kaleme verilen o büyük tepkiye şimdi 'Empati Gözlüğü' ile bakalım: Bu çocuk koruma altında, aidiyet duygusu zedelenmiş ve hayatta kendine ait çok az güvenli alanı kalmış bir çocuk. O boyama kalemi onun için sadece bir kırtasiye malzemesi değil; 'bana ait olan, benim kontrolümde olan ve sınırlarımı temsil eden' devasa bir simgedir. Arkadaşı o kalemi izinsiz aldığında, çocuk sadece kalemi kaybetmiyor; güvenliğini, sınırlarını ve haklarını kaybediyor gibi hissediyor. İşte çocuk gözlüğü bize bu derin gerçeği gösterir.