Uwaga dla trenera: Pomóż uczestnikom zrozumieć, że umiejętności społeczne dzieci są sposobem, w jaki wyrażają swój wewnętrzny świat emocjonalny w świecie zewnętrznym. Podkreśl rolę dobrego słuchania w utrzymywaniu granic społecznych.
Metoda: Prezentacja interaktywna.
Materiały: Tablica.
1. Wyjaśnienie podstaw umiejętności społecznych: Trener przedstawia pojęcie następującymi słowami:
„Drodzy uczestnicy, umiejętności społeczne to sposób, w jaki osoba rozumiejąca własne uczucia i potrafiąca okazywać empatię innym przenosi te cechy do świata zewnętrznego. Dzięki tym umiejętnościom ludzie dobrze się ze sobą porozumiewają, współpracują i rozwiązują spory bez przekształcania ich w bójki. Najbardziej podstawową zasadą jest bycie dobrym słuchaczem. Osoby, które potrafią słuchać bez przerywania, bez ciągłego mówienia o sobie i bez oceniania, rozumieją uczucia innych i komunikują się znacznie zdrowiej."
2. Analiza „Kręgu przyjaźni": Narysuj na tablicy trzy współśrodkowe kręgi (najbardziej wewnętrzny: Ja i moje najbliższe otoczenie; środkowy: Moi przyjaciele; zewnętrzny: Obcy/otoczenie społeczne). Poproś uczestników o omówienie zagubienia, którego doświadczają dzieci w placówce podczas przechodzenia między tymi kręgami: jak blisko mogą podchodzić do różnych osób i jak chronić granice fizyczne oraz emocjonalne.
„Drodzy uczestnicy, trzy kręgi narysowane na tablicy są w rzeczywistości 'Mapą granic emocjonalnych i fizycznych', która pomaga dziecku czuć się bezpiecznie w życiu społecznym. Dzieci wychowujące się w rodzinach naturalnie uczą się, obserwując rodziców w codziennym życiu, jakie emocje i zachowania okazywać osobom z poszczególnych kręgów. Na przykład przytulają matkę z kręgu wewnętrznego, dzielą się zabawką z przyjacielem z kręgu środkowego i zachowują dystans wobec obcego z kręgu zewnętrznego.
Jednak w świecie dzieci objętych opieką instytucjonalną, dzieci znajdujących się w niekorzystnej sytuacji lub mających wczesne doświadczenia zaniedbania czy przemocy granice między tymi kręgami mogą być całkowicie zaburzone.
Do placówki lub domu dziecka przychodzi nowy gość, nieznany pracownik albo instruktor zawodowy. Można zobaczyć, jak niektóre dzieci w ciągu kilku sekund podchodzą do tego 'obcego', który powinien znajdować się w kręgu zewnętrznym, jak do matki lub ojca z kręgu wewnętrznego, rzucają mu się w ramiona i okazują nadmierną czułość.
Obserwator z zewnątrz może powiedzieć: 'Jakie ciepłe i uczuciowe dziecko.' Jednak sytuacja ta wynika z braku bezpiecznego przywiązania i nieznajomości granic między kręgami. Analiza prowadzi do ważnej świadomości: jeśli dziecko traktuje osobę z kręgu zewnętrznego jak kogoś z kręgu wewnętrznego, jest bardzo podatne na wykorzystanie i manipulację w życiu społecznym. Musimy rozpoznawać to pomieszanie granic i wskazywać dzieciom 'komu, w jakim stopniu i w jaki sposób ufać'. W jakich sytuacjach najczęściej obserwujecie takie pomieszanie granic w swojej praktyce?"