KROK 3: Umiejętność rozwiązywania problemów

Uwaga dla trenera: Pomóż uczestnikom przyswoić kroki „Pomyśl-Mów-Słuchaj", które umożliwiają dzieciom tworzenie własnych rozwiązań, zamiast pełnić rolę sędziów rozwiązujących problemy za dziecko.

Metoda: Praca w małych grupach.

Materiały: Karty pracy i karty scenariuszy „Stwórz rozwiązanie i zastosuj je!".

Etapy realizacji:

1. Rola rodzica/opiekuna: Trener przedstawia podstawową zasadę z przewodnika:

„Kiedy dziecko doświadcza problemu, zamiast rozwiązywać go za nie lub stawać się sędzią decydującym, kto ma rację, powinniśmy zapytać, której strategii zwierzęcia używa, i poprowadzić je ku rozwiązaniu. Naszym celem jest pomoc dzieciom w korzystaniu, zależnie od sytuacji, ze strategii Lisa lub Sowy zamiast stawania się Żółwiem lub Rekinem."

2. Ćwiczenie łańcucha „Pomyśl-Mów-Słuchaj": Daj każdej grupie scenariusz problemowy.

Uczestnicy opracowują kroki interwencji, które pomagają dzieciom najpierw zatrzymać się i pomyśleć o odpowiedniej strategii podczas kryzysu, następnie konstruktywnie porozmawiać z drugą stroną, a na końcu wysłuchać jej potrzeb.

Rozdzielenie scenariuszy: Podziel uczestników na grupy po trzy lub cztery osoby. Każdej grupie przekaż jeden z następujących scenariuszy:

Scenariusz 1: Dwoje dzieci chce korzystać z tego samego komputera. Oboje mówią: „Byłem pierwszy", a kłótnia narasta.

Scenariusz 2: Jedno dziecko bierze bez pozwolenia rzecz drugiego, a tamto ze złością krzyczy: „Złodziej!"

Scenariusz 3: Podczas gry grupowej jedno dziecko nie przestrzega zasad, a pozostali chcą wykluczyć je z zabawy.

• POMYŚL (Zatrzymaj się i oceń): Opiekun nie podaje od razu rozwiązania dzieciom, które się kłócą. Najpierw zaprasza oboje do uspokojenia się i kolejno zadaje następujące pytania:

„Co teraz czujesz? Powiedz jednym słowem." (Nazywanie emocji)

„Co dokładnie się wydarzyło? Opowiedz." (Opisanie wydarzenia z własnej perspektywy dziecka)

„Czego chciałeś?" (Wyjaśnienie potrzeby)

Pytania te przenoszą mózg dziecka z „trybu reagowania" do „trybu myślenia". Na tym etapie opiekun nie ocenia, lecz jedynie słucha i prowadzi.

• MÓW (Konstruktywne wyrażanie): Poproś dziecko, aby wyjaśniło problem drugiej osobie za pomocą poznanych komunikatów „ja". W razie potrzeby opiekun może rozpocząć od następującego schematu:

„Czy możesz wyjaśnić to za pomocą komunikatu 'ja'? Zamiast mówić 'Ty zawsze...', zacznij od 'Poczułem... ponieważ...'."

Opiekun nie przerywa, gdy dziecko mówi. Po zakończeniu pyta, której strategii zwierzęcia użyło:

„Jakie zwierzę przypominało twoje zachowanie? Rekina, Żółwia czy inne zwierzę?"

• SŁUCHAJ (Rozumienie drugiej strony): Teraz przychodzi kolej drugiego dziecka. Poproś je o użycie tego samego formatu komunikatu „ja", a pierwsze dziecko o samo słuchanie, bez przerywania i sprzeciwiania się. Po zakończeniu zapytaj oboje dzieci:

„Co czuła druga osoba? Czego potrzebowała?"

Pytanie to wymaga od dziecka przyjęcia perspektywy - czyli okazania empatii. Opiekun zapisuje na tablicy lub kartce potrzeby obu stron i pyta:

„Czy można zaspokoić potrzeby was obojga? Jakie rozwiązanie zadziała dla obydwu stron? Lis czy Sowa?"

Omówienie na forum: Każda grupa krótko przedstawia swój scenariusz i znalezione rozwiązanie. Trener pogłębia dyskusję następującym pytaniem:

„Które ogniwo tego łańcucha jest najtrudniejsze w prawdziwym życiu: Pomyśl, Mów czy Słuchaj? Dlaczego?"